Hantum in het begin van de 20e eeuw

Deel 4

Even ten westen stond nog een woning. Hier woonde Lolkes Terpstra. Z'n vrouw kan ik mij niet meer herinneren, maar wel zijn dochter Systske die even jonger was als ik ben. Deze Jan Lolkes was een "smaute praeter". Er ging een verhaal dat op een keer, toen hij met een ploeg op het land werkzaam was, waarbij ook de reeds genoemde "Cato Gjetsje", weer een verhaal werd opgedist, wat Gjetsje deed uitroepen. "Jan Lolkes houd op. Jan Lolkes houd op, of ik mieg mij in de hosen". Dit op d'r Overijssels uiteraard.
Tegenover het huis van Jan Lolkes was de toegang tot de tuin van Klaas Velink. In 1903, dacht ik, werd daar ten westen van een nieuwe arbeiderswoning gebouwd voor G. Beeking. Als één der bewoners van die woning herinner ik mij Anne Banga - die ook vele jaren als opperman bij mijn vader heeft gewerkt.

Nu gaan we weer even terug via de Vleesmarkt en Wiegerssteegje en komen dan bij de "pomp" naast de bakkerij van Bottema.
Het gezin Bottema was groot, de meeste kinderen waren ouder dan ik ben. Ik herinner mij dat de vrouw was "Bottema's Grietsje", en dat er waren zonen waren, genaamd: Abraham, Izaäk en Jacob en voorts nog een genaamd Hotse. Dan waren er meen ik ook nog dochters, maar de namen van deze herinner ik mij niet meer. De jongste zoon Abraham - Bram - heeft later de bakkerij geëxploiteerd. Diens vrouw was, naar ik meen een Nauta uit Ternaard.

Naast de bakkerij van Bottema was de wagenmakerij van Jan C. Stelma. Deze Jan Christin en zijn vrouw Roelfke, alemede hun zoon Christiaan kan ik ml heel goed herinneren.
In latere jaren hadden ze een winkel te Dokkum op de Grote Breedstraat vlakbij de Waag. Als knecht werkte bij Stelma Joh. Heidema, die later te Dokkum op de Koornmarkt t.o. de Grote Breedstraat een rijwielzaak heeft gehad.
Evenals de Bottema's waren de Stelma's gereformeerd.
Het was in de dagen waarin Dr. Abraham Kyper als Minister-President leiding gaf aan de regering van ons land. Bij veel bewondering viel er ook veel scherpe kritiek op het door hem gevoerde beleid te beluisteren. Het was Stelma's Roelfke, die vast geloofde in de heiligheid van Kuyper.
Naast de wagenmakerij van Stelma stond nog een klein huisje, maar ik herinner me niet wie daar toen in woonde.

Nu steken wij daar de weg over naar het dubbele arbeidershuis van Siebe Bosch.
In het noordelijk deel daarvan woonden Rein en Akke. Rein Sytsma was vader van twee jongens: Jelke en Douwe en een dochter Tet genaamd. Deze is getrouwd met Johannes Knijft, een zoon van Hidde Knijft uit Brantgum - die aldaar wegwerker was en als onbezoldigd veldwachter (Stille Politie) fungeerde.
In later jaren - vanaf 1909 woonde Rein Sytsma, in het nieuwe huisje op het erf van het door ons in 1908 verlaten huis. Naast "Rein en Afke" woonden toen "Eibert en Symkje". De achternaam kan ik me niet herinneren. Later woonden die in "Spokesteeg" naast Steven van der Meulen. Ze hadden ook gewoond in een woonschip liggende in de vaart bij Brantgum meen ik. "Eibert zonder neus" werd hij genoemd. Door een ziekte - een soort lupus - was dit deel van zijn gezicht geschonden.
In de loop van dit verhaal kom ik nog eens op Symkje terug. Naast dit dubbele arbeidershuis werd in mijn jongenstijd een nieuw huis gebouwd voor de fam. S. v.d. Leyen, waarin gevestigd werd het Hulp Post - Telegraaf - Telefoonkantoor.
De heer v.d. Leyen was daarvoor gemeenteveldwachter te Hantum geweest. Ik meen dat er drie jongens in dit gezin waren: Albert en Bertus (Lambertus) en Jaap, waarvan er twee bij het onderwijs werkzaam waren.