Hantum in het begin van de 20e eeuw

Deel 6

Na "Oude Hidde" kwam in deze woning Jacob Zoodsma met vrouw en kroost te wonen. Anna, zijn vrouw - "Memke" zei Jacob steeds - fungeerde - net als "Ate Aal" - als baker Het aangrenzende perceel werd bewoond door Douwe Jenses Terpstra. Zijn vrouw kan ik me vaag herinneren, Anna was meen ik haar naam.

Naast "Douwe Jenses" woonde destijds Douwe de Vries. Douwe Sjouk was zijn vrouw. Van de kinderen herinner ik mij goed Jan - die later trouwde met Gjet - Geertje - dochter van Anne Hiddes Smits, een zoon van "oude Hidde", hiervoor genoemd. Er was een
dochter Mintje, die van mijn leeftijd was. In het huis daar tegenover woonde heel vroeger de dorpsveldwachter Keegstra. Later werd het bewoond door kleermaker Hoekstra. Diens zoons Jan en Marten herinner ik me heel. goed. Jan werd huisschilder en ging naar Leeuwarden, waar hij vele jaren werkzaam was bij de bekende firma Wits.
Marten ("Model 19..", altijd één jaar vooruit) was bij zijn vader in de kleermakerij werkzaam. Er was ook een dochter, maar die haar naam wil mij niet te binnen schieten.

In die tijd stonden er aan de straatweg naar "De Tille" minder buizen dan nu. Tussen het huis van kleermaker Hoekstra en het naastbij gelegen dubbele arbeidershuis, waar destijds Louw Coré en Engel Banga in de ene helft woonden en Lieuwe Hoekstra - "Lytse Lieuwe" - met zijn gezin in de andere helft, stond toen niets. Het was een stuk bouwland.
Dan oostwaarts stond het "spultsje" van Riekele Meinema, waar later diens zoon "Klaas Riekeles" woonde. Dan was er nog een stuk bouwland tot aan de Ternaarder Vaart. Over de brug aan de vaart, ter noordzijde stond het dubbele arbeidershuis van Wassenaar's pleats. In later tijd woonden daar o.m. Jan de Vries - Jan Sjoukjes en Gjet hiervoor reeds genoemd. Tussen het huis en de weg stonden grote oude hoogopgaande bomen.
Ik laat nu voorlopig de woningen en de bewoners van "Over de Brug" even rusten en keer terug tot de "Kom van het dorp".

Ter linker hand - voorbij de opslag aan de vaart - de los- en laadplaats der scheepjes - staat de boerderij waar in mijn prille jeugd Gosse Hannema woonde, wiens vrouw Nynke Koopmans was geheten. Ik kan mij nog best herinneren ' t overlijden van Gosse Hannema - 't voermansbedrijf werd door zijn weduwe een tijdlang voortgezet met hulp van Jan Obma. Ik herinner mij nog hoe die voor mijn vader bouwmaterialen o.m. zand en steen vervoerde van de "opslag" naar achter ons oude huis. Als het werk klaar was kreeg hij steevast een borrel, "een brúntsje" zei Jan. Hij was daar erg tuk op.

Dan volgde destijds een open ruimte - bouwland - en belanden we bij de timmerzaak, waar in die tijd oude baas Albert Sinnema met zijn dochter Afke woonde. Later woonde daar de opvolger van oude baas Albert: Jurjen Postma. Oude baas Albert heb ik reeds genoemd in mijn jeugdherinneringen. Een zoon van hem, Anne, was destijds onderwijzer te Wierum.
't Toeval wil dat een kleinzoon daarvan getrouwd is met een dochter van mijn tegenwoordige buurvrouw in de verzorgingsflat Oranjewoud. Diens zoon, ook Albert geheten, is dus een achter-achterkleinzoon van de oude baas Albert, die ik in mijn jeugd heb gekend. Ik herinner mij nog levendig de consternatie die ontstond tijdens de viering van de grote onafhankelijkheidsfeesten in 1913 te Hantum, toen midden in de feestviering, tijdens het "Kûpkestekken", oude baas Albert, die toen 92 jaar was, zittende op de eretribune onwel werd en naar huis is gebracht; alwaar hij nog diezelfde dag kwam te overlijden.

Berber was getrouwd met Pieter Braaksma, later hoofd der openbare lagere school te Nes op Ameland. Dit was een in die tijd nogal op de voorgrond tredende persoonlijkheid die als medewerker aan 't Friese tijdschrift "Sljucht en Rjucht" van zijn ennevruchten velen deelgenoot maakte.
't Was in 1912 dat ik - toen 22 jaar oud - als uitvoerder van de bouw van een nieuwe woning van 't schoolhoofd van Nes met hem in aanraking kwam. Menige avond na 't werk kwam hij bij de keet waar de bouwvakkers bivakkeerden. Hij vergastte de mensen op smeuïge verhalen, waarvan vele nog in mijn herinnering zijn gebleven. Zijn onafscheidelijke Gouwenaar, een lange pijp, en bolhoed gaven het geheel een boeiend aspect.
Vele jaren later - precies gezegd in november 1967, dus 55 jaren later - was ik voor 't eerst sindsdien weer op Ameland.

Het in 1912 gebouwde "Schoolhuis" stond er toen nog onverlaten. (Ik nam er een mooie kleurenfoto van.) De kastelein in Hotel "De Jong" - voorheen Hotel "De Boer" (1912) - toonde mij een boekje met verhalen, proza en poëzie in het Nederlands en het Fries, naar ik meen van Meester Braaksma. Verhalen waarvan sommige mij bekend waren van 1912 bij de keet.
En in 't streekmuseum te HolLum werden, dia's vertoond, waarop de legendarische schoolmeester van Nes met bolhoed en gouwenaar stond afgebeeld.
De oudste dochter van Meester Braaksma, Roelfke - die van mijn leeftijd is - woont thans in Leeuwarden - Mevrouw weduwe Van Douwen Braaksma. Enkele jaren geleden heb ik nog schriftelijk contact met haar gehad. Zij is inmiddels overleden.