Hantum in het begin van de 20e eeuw

Deel 8

Naast het huis van Theunis van Dijk en dat van Sieds Benaris was een brede steeg aan het einde waarvan de grote schuurdeuren van het oude spul bewoond door Klaas Sjoerds Velink (Grote Klaas). In die steeg was ook, een deur die toegang gaf tot de veestalling. Het gezin van Klaas en Afke bestond uit drie zonen en een dochter. Een der jongens Sjoerd was geestelijk zwaar gehandicapt. Ik kan mij heel goed herinneren dat in die tijd de belasting voor het gezin - voor de moeder in het bijzonder - onvoorstelbaar groot was. Dan een zoon Pieter, later trouwde deze met de jongste zuster van mijn moeder en werd hij dus mijn oom. Zijn kinderen, dus mijn neef en nichten - Klaas, Aukje, Afke en Doetje - zijn naar ik meen allen nog in leven (Afke is in 1978 overleden). De dochter Renske was van mijn leeftijd gelijk met mijn oudste zuster Aukje - die in 1914 trouwde met Waling Peenstra en vele jaren in Holwerd een slagerij hadden. Renske Velink trouwde met Wybren Epema van Holwerd en deze heeft als waterbouwkundig opzichter van de Provinciale Waterstaat van Friesland vele jaren in de buurt van Hindelopen in een oud monumentaal huis - tegen de Zeedijk gebouwd - gewoond. In latere jaren woonde dit gezin weer in Hantum. Renske is daar overleden naar ik meen en Wybren vertrok naar elders.
Douwe Velink bleef Hantum getrouw. Na zijn huwelijk heeft hij lang gewoond op de reeds beschreven boerderij, destijds bewoond door Gosse Hannema - later Klaas Sjoerds Velink. Betrekkelijk kort geleden las ik in de Leeuwarder Courant van zijn overlijden.
"Klaas Afke" was van Hantumhuizen afkomstig. Het was een zuster van Harke Hiemstra - deze had als bijnaam "Harke Skyt" - kan ik mij herinneren. Een dochter van Harke Hiemstra, Ienske was getrouwd met Gosse Stienstra - reeds eerder genoemd - de oudste zoon van Ype Stienstra en Trijntje Huzinga.
Gosse heeft vele jaren in Brantgum een smederij gehad. Voor enkele jaren las ik, ook in de Leeuwarder Courant zijn overlijdensadvertentie.
In het grote huis, waar de woning van Klaas en Afke zich bevond, was een afzonderlijk deel bewoond door de weduwe van Anne Hiddes Smidt, naar ik meen.
Naast dit pand volgde - tegenover de Openbare Lagere School een dubbel woonhuis - het werd in de eerste jaren dezer eeuw bewoond door het gezin van mijn oom Harm Kingma en diens vrouw Gepke Kamminga en daar achter "Rein Lieuwes" en een dochter - de achternaam herinner ik mij niet goed - ik meen van Sijtsma.

Vervolgens belanden wij achter de reeds genoemde school bij het huis van de "bovenmeester". Dit werd - na meester Beetsma - bewoond door meester Anne Deijma en diens vrouw Jeltje Sinnema. Zij waren vanuit Wierum, naar Hantum overgekomen, toen meester Beetsma gepensioneerd werd. Er was een zoon Jan. Die heeft als schoolhoofd in Hardegarijp gewoond en daarna had hij een belangrijke functie in de organisatie van de Algemene Friese Levensverzekering Maatschappij.

Aansluitende bij de steeg naast de woning van mijn oom Harm, was het perceel waarin destijds Hense Dorenbos en zijn gezin woonden. Baas Hense was dorpsverver en tevens - zoals reeds vermeld een aantal jaren postbode. Zijn vrouw Sijke was - het werd reeds genoemd - een dochter van Theunis van Dijk - het was een groot gezin. Hense baas kwam uit Leeuwarden en sprak Stadsfries: "Ljouwerters". Hij was een zeer beweeglijk man en speelde een voorname rol bij feestelijkheden - o.a. ook kaatswedstrijden.
Ik zou tal van anekdotes - waarin kernachtige uitspraken verwerkt - van hem kunnen vertellen. Zo b.v. als iemand er voor haar doen eens heel keurig uitzag het gezegde: "It is nou krekt 'n bitsje bijholpen en ien keer oer". Duidelijk een echte verversterm.

Grenzende aan de woning van Hense Dorenbos was het woonhuis met de kruidenierswinkel - waarin "Vergunning" (maar niet per glas) - van Hermanus Everts Glas. Diens vrouw Renske Rintsjema geheten - bij ons genaamd "Manus Rinske" - was een moeilijk mens om mee om te gaan. Ik kan me nog herinneren dat één van mijn vaders timmerlieden, werkzaam aan de verbouwing in het pand van "Manus Glas", zich bij mijn vader vervoegde met de mededeling dat hij het vertikte om daar langer werkzaam te zijn. Als de baas geen ander werk voor hem had dan vertrok hij. En toch was deze man zéér geduldig geweest, hij had al heel wat moeten meemaken voor hij tot dat besluit kwam.

Deze timmerman was de later in West-Dongeradeel bekende Wadner Colman, afkomstig van Holwerd. Hij is lid van de Raad van deze gemeente geweest en op betrekkelijk jonge leeftijd overleden.
"Manus Glas" was voor die tijd ook zeer actief als er verkiezingen, in het bijzonder voor de Gemeenteraad plaatsvonden. Ik herinner mij nog hoe hij opgetogen over de uitslag der gehouden stemming uitriep "Wy ha 't won".
Een broer van "Manus Rinske" woonde, naar ik meen, in Dokkum en was nogal bespraakt naar ik mij herinner. Was er in "Eureka" één of andere politieke vergadering met debat: steevast voerde Rintsjema het woord.