Hantum in het begin van de 20e eeuw

Deel 10

Gaan wij verder de "Spokesteeg" door dan komen wij bij een vrij nieuw uitziende dubbele woning. In dee zuidelijkste helft woonde lange tijd de kleermaker Hoekstra, met zijn gezin. De zoon Marten was ook kleermaker in het bedrijf van zijn vader, terwijl de oudere zoon Jan verver was te Leeuwarden, bij de firma Wits. Dat gezin werd al eerder genoemd naar aanleiding van de plaats waar zij later woonden. Later woonde in dit huis de dorpsveldwachter Frans Boersma. Over deze schilderachtige figuur zou ik menig anekdote weten te vertellen. Zijn smeuïge taal (Ljouwerters) gaf aan die verhalen ook een bijzondere glans. Het verhaal zou te lang worden als ik het deed.

In de andere helft van dit dubbele huis woonde destijds de weduwe van Freek de Graaf: "Freerke Trijn". Wijlen haar man was een broer van de eerder genoemde kastelein Jan de Graaf. Er waren drie kinderen: een zoon Pier en twee dochters: Doetje en Adriaantje.
Doetje was naaister - skroor - en kwam vele jaren als zodanig mijn moeder te hulp om het gezin "netjes" te houden. Ik kan mij haar nog levendig herinneren. Zij is later naar Spannum verhuisd, alwaar zij een functie aanvaarde bij het handwerkonderwijs voor meisjes. Adriaantje kwam na net huwelijk van Doetje van der Meer met Douwe Riekeles Meitiema, als dienstbode op de pastorie van Ds. Kloosterman.

Achter dit huis grensde de grote tuin van de pastorie - ernaast was een steeg, aan het einde daarvan, tegen de afscheiding der tuin, stond een openbare pomp die goed water gaf.

Dan zijn we beland bij het hok. Ook dienst doende als slachtplaats van Jitse Grijpstra met daarvoor diens woning.
Aan de andere kant der steeg treffen wij aan na de woning van Jan Braaksma - een klein huisje, waarin naar ik meen een tijdlang Jan Hyes Maaike heeft gewoond.
Daarnaast een dubbel huis bewoond voor de ene - zuidelijke - helft door Harke Banga en Dieuwke met hun nog inwonende zoon Jan. Dit waren de ouders van Anne Banga en Frans Banga. O.m. deze beiden hebben in mijn herinneringen nog een ruime plaats en het zou mogelijk zijn meer dan één geschiedenis te verhalen, waarin één van hen, of allebei een grote rol hebben gespeeld. Er was ook een dochter, die getrouwd was met Lou Coré, Engel genaamd meen ik.

In de andere helft woonde een tijdlang de weduwe Coré. Later woonde zij in een der andere woningen op dit buurtje.

"Ouarke" - afgeleid van "Oarre Mem", (Beppe, grootmoeder) werd ze genoemd. Zij had behalve de reeds genoemde zoon Lou en de dochter Hitje nog een paar dochters, waarvan ik me de naam goed herineren kan: Anna, "lytse Anna" en Johanna, "Hanne". Deze twee dochters waren lange tijd in dienstbetrekkingen in Holland. Hanne trouwde met een onderofficier van de Genie uit Utrecht: Hendrikus Hazelhorst. Voor zij naar Utrecht vertrok was ze een lange tijd mijn noeders hulp. Ik vond het altijd een lief meisje.

Het toeval wilde, dat toen ik in 1910 mijn dienstplicht moest vervullen, ik terecht kwam bij het regiment Genietroepen te Utrecht en daar in aanraking kwam met onderofficier - fourier - Hazelhorst en met diens vrouw en kind. Hanna heeft mij in die tijd als een tweede moeder opgevangen en ik bewaar aan haar en ook aan haar man nog steeds - na meer dan 65 jaar - de allerprettigste herinneringen. Ik heb toen "lytse Anna" ook nog vaak bij haar zuster ontmoet. Dan werd er uiteraard meest over "Hantum en zijn bewoners" gepraat.

Op de hoek, "op de Underbuorren" stond nog een vrij groot dubbel huis. Jitse Grijpstra heeft daar ook vele jaren in gewoond. Voor hem woonde daar een ander gezin waarvan mij de naam is ontschoten. Er was een pleegzoon bij inwonend Jan Krol geheten. Ik herinner me dat hij een tbc-lijder was en niet oud is geworden. Naar ik meen werd de pleegouder "Grote Dirk" genoemd.

De andere helft van deze woning was bewoond door Anne Harkes Bergmans - "Anne Mantsje" bijgenaamd - meen ik mij te herinneren. Later woonde daar de weduwe Coré, hiervoor reeds genoemd.

Het huis van Jitse Grijpstra werd reeds beschreven - op de hoek aan 't eind der Spokesteeg.
Daarnaast was nog een huis bewoond door Piebe Loonstra en zijn gezin. Er was een zoon, die aan toevallen leed en naar ik meen door verdrinking om het leven is gekomen, Hendrik was zijn naam.
Aansluitende aan dit huis was er nog een bewoond door Johannes van der Ploeg - die ik mij herinner als wegwerker in gemeentedienst. Er was een dochter - Berber genaamd - die trouwde met Jasper Wiersma - een zoon van Roel Wiersma van de Hantumerhoek.

Wat de "kom" van het dorp betreft ben ik nu "rond" geweest.